Kırgızlarda Ramazan

Kırgız halkı için Ramazan ayı ve Orucun apayrı bir yeri var. Uzun yıllar Sovyetler rejiminin baskısı altında yaşamış olan Müslüman Kırgızlar, dua etme ve Kuran-ı Kerim okumanın yanı sıra oruç tutmaya da büyük önem verirler. Bazı Ramazan gelenekleri Türkiye’dekilerle benzerlik gösterse de, kendilerine özgü birçok geleneği hala korumaktadırlar.

Kırgızlar için Ramazan ayının gelişi bir bayramın gelişi gibidir. Ramazan heyecanla beklenir ve bir gün öncesinde, Arapa (Arefe) gününde özellikle kırsal alanlarda, köyün ya da sokağın sakinleri iki gruba ayrılır. Köydeki bütün evler sırayla ziyaret edilir ve hep beraber yemek yenir. Ziyaret edilen her hanenin halkının sağlığı için topluca dualar okunur. Bazı Kırgızlar arasında, sevdiklerinin mezarlarının yanına hayattayken çok sevdikleri yemekleri bırakma geleneği de sürmektedir.

Ramazan ayının tümünde oruç tutanlar genelde orta yaşın üstündeki Kırgızlar. Daha genç olanlar sadece başında, ortasında ve sonunda oruç tutarlar. Arada tutulmayan oruçları kazaya bırakma adeti Kırgızlarda mevcut değil. İftar sofraları ve misafirler Kırgızlar için de oldukça önemli bir yer tutar. Oruç tutan halk sahura kalkar fakat bizdekine benzer bir Ramazan davulcusu geleneğine sahip değildirler.

Kırgızlar arasında yaygın olan geleneklerden biri de Hatim Okuma geleneği. Ülkemizde de Hatim İndirme adı altında sürdürülen gelenek Kırgızlar için oldukça önemlidir. Hatim dolayısıyla zengin sofralar hazırlanır ve mutlaka koyun kesilir. Koyunun başı da Hatim Okuma için Kur’an okuyan kişiye verilir. Kur’an’ı genellikle bir imam okur. Kırgızistan hükümeti imamlara maaş vermemektedir ve imamların maaşları halk tarafından karşılanır. Özellikle Ramazan ayında vakit namazlarını ve teravih’i kıldırması için bir imam tutulur. Halk kendi arasında imam için para toplar ve bu paraya Namaz Hakkı adı verilir. Ayrıca sadakalar da bireylere değil imamlara verilir ve imamlar bu parayı ihtiyaç sahiplerine dağıtır. Teravih namazları genelde birden fazla imam tarafından kıldırılır ve 4-5 saat kadar sürer.

Kadir Gecesi de Kırgızlar için oldukça önemli ve kutsal bir gecedir. Bu gecede halk sokaklarda ateşler yakar ve sabaha kadar eğlenilir. Bu gece de bayram kadar önemsenir ve Kadir Gecesi’nin gününde halk birbiriyle ‘’Hayırlı Bayramlar’’ diyerek selamlaşır.

Kırgızistan’da devam eden en renkli Ramazan geleneklerinden biri ve belki de en önemlisi ‘’Caramazan Manileri’dir’’. Ramazan ayı boyunca Kırgız çocuklar kapı kapı dolaşarak maniler okur ve çeşitli bahşişler toplar. Paranın yanı sıra çocuklara şeker, kuruyemiş, meyve gibi yiyecekler de verilir. Yüzyıllardır süregelen bu gelenek Kırgız Edebiyatında da önemli yer tutmaktadır. Çocuklar genellikle hiçbir kapıdan boş çevrilmez, eğer boş çevrilirlerse de beddua etmeyi ihmal etmezler. Caramazan geleneği, Kırgızlardaki kadar önem teşkil etmese de Özbek, Kazak, Ahıska, Uygur Türkleri tarafından da uygulanmaktadır.